اطلاعات اولیه طراحی بنا

فهرست مطالب
یکی از مهم‌ترین موارد پیش از ساختمان سازی، طراحی بنا است. طراحی بنا یا طراحی ساختمان می‌بایست توسط یک معمار یا مهندس حرفه‌ای و کاربلد طبق اصول معماری، مهندسی و تکنیکی انجام شود. بنابراین، اولین گام در احداث پروژه‌های ساختمانی، طراحی بنا است. گفتنی است که، اگر پروژه شما برای ساختمان‌های کوچک است، به غیر از طراح بنا، به طراح داخلی، پیمانکار و نقشه‌کش که تمام آن‌ها دارای مدارک معتبر می‌باشند، نیازمند هستید.
اما در صورتی که پروژه شما مرتبط با ساختمان‌های بزرگ باشد، به چندین مهندس خبره تحت نظارت معماری نیاز دارید. نکته‌ای که باید در این بین به آن اشاره کنیم این است که، نباید طراحی بنا ساختمان با طراحی دکوراسیون داخلی یا طراحی نمای خارجی اشتباه گرفته شوند، که در این باره توضیحات بیشتری ارائه شده است. طراحی بنا باید به نحوی انجام شود که آرامش و آسایش را برای ساکنین به ارمغان بیاورد. البته، برآورده ساختن این امر نیازمند همکاری مهندسین از شاخه‌های مختلف رشته معماری با مالک ساختمان است. همچنین مهندسینی که در این زمینه فعالیت می‌کنند، باید از دانش و تجارب بالایی جهت دریافت بهترین نتیجه از طراحی بنا، برخوردار باشند. به طور کلی، یک طراحی بنا زمانی بهترین نتیجه را به ارمغان می‌آورد، که علاوه بر دارا بودن زیبایی منحصر به فرد، از عملکرد و کارایی بالایی نیز بهره‌مند باشد. همچنین برای چنین طراحی‌هایی، باید زمان و توجه بیشتری صرف شود تا پروژه به نحو احسنت پیش برود.
اگر بخواهیم از لحاظ علم ساخت و ساز تعریفی برای طراحی بنا ذکر کنیم، می‌توان چنین تعریفی را بیان کرد: «طراحی بنا، یک فرایند حساس جهت یافتن دستورالمل‌ها و راه حل‌های مناسبی برای پیش بردن پروژه است.حال که تا به این لحظه با مقدمه‌ای از طراحی بنا آشنا شدید، تا پایان این مقاله ما را همراهی کنید تا اطلاعات بیشتری در رابطه با طراحی ساختمان، در اختیار شما عزیزان قرار دهیم. همچنین اگر در زمینه‌های معماری و ساخت و ساز فعالیت می‌کنید، قطعا این مقاله می‌تواند شما را به خوبی راهنمایی کند.

اهمیت طراحی بنا

معماران و مهندسینی که در این حیطه کاری فعالیت می‌کنند، به خوبی در جریان بالا بودن اهمیت طراحی ساختمان هستند. از طرفی، این موضوع برای اکثر مردم چندان قابل توجه و حائز اهمیت نیست! احتمال زیاد زمانی که در شهر عبور و مرور می‌کنید، با ساختمان‌هایی که ایرادات کوچک و بزرگ بسیاری دارند، مواجه شده‌اید. در نتیجه می‌توانید اهمیت طراحی اصولی بنا ساختمان را به خوبی متوجه شوید.

حال قصد داریم با یک مثال، طراحی ساختمان را به شما توضیح دهیم:
فرض کنید بدن شما دچار بیماری شده است یا از لحاظ ظاهری، نیاز به مراجعه به یک آرایشگاه دارید، قطعا شما برای آنکه بیماری‌تان بهبود بخشد، به یک متخصص مراجعه کرده و همچنین برای اصلاح موی سر و صورت خود به یک آرایشگر حرفه‌ای مراجعه می‌کنید. بنابراین، برای ساخت و طراحی یک ساختمان اصولی خوب و باکیفیت و همچنین رفع اشکالات احتمالی در این طراحی، باید از یک تیم مجرب و باتجربه از معماران و مهندسین کمک دریافت کنید تا نتیجه ایده‌آل شما مثمر ثمر واقع شود.
لازم به ذکر است که طراحان ساختمان در بعضی مواقع، ساختمان را بنا به نوع کاربری‌ای که دارد، می‌سازند. این بدان معناست که؛ در صورتی که مالک زمین قصد احداث یک فروشگاه را داشته باشد، می‌تواند این مورد را به معماران و طراحان ساختمان گزارش داده تا در صورت صلاح‌دید، طراحی این فروشگاه به شکل سبد انجام شود، که این کار جلو‌ه‌ای شگفت در بنای ساختمان ایجاد می‌کند
نکته‌ای که برای رسیدن به موفقیت در طراحی و دریافت مطلوب‌ترین نتیجه باید به آن توجه کنید، معماری فیزیکی ساختمان است. در صورتی که قصد بازسازی یک ساختمان را دارید، باید از طراح بنا کمک بگیرید. وظیفه این طراحان، ترسیم مدل‌ها و نقشه‌های مد نظر شما است تا بنای ایده‌آلتان را بسازد. گفتنی است که، تصمیم طراح بنا در امنیت ساختمان، نقش اساسی ایفا می‌کند.
در رابطه با طراحی پلان باید بگوییم که، معمار طراح وظیفه طراحی پلان‌ها را بر عهده دارد. گفتنی است که این افراد، تکنولوژیست‌هایی هستند که آموزش‌های لازم در این زمینه را گذرانده‌اند. دیگر نکته مهمی که در این بین وجود دارد این است که، طراحی پلان را تنها یک نفر قادر به انجام آن نیست، بلکه باید توسط یک تیم حرفه‌ای و متخصص انجام شود تا نتیجه فوق‌العاده‌ای به دست آید. همچنین هر کدام از اعضای تیم، در هر بخش از طراحی وظیفه‌ای را بر عهده دارد.
خوب است بدانید که امروزه در صنعت ساخت و ساز، پیشرفت‌های چشمگیری در مصالح و عناصر مورد نیاز در ساختمان‌سازی به وجود آمده است، که این موضوع باعث شده است تا پروژه‌های طراحی بنا، مجهز به مصالح پیشرفته باشند. گفتنی است که این امور، در راستای نیازهای مردم و سازگاری با محیط پیرامون آن‌ها، بر ساختمان‌ها اعمال می‌شود.

اصول طراحی بنا

معماران و طراحان ساختمان بسته به نوع کاربری ساختمان (ساختمان اداری، مسکونی، ورزشی، آموزشی، تجاری و غیره) باید سه بخش اساسی را در طراحی بنا رعایت کنند. گفتنی است که این طراحی‌ها، به وسیله نرم افزارهایی انجام می‌شود. در ادامه به معرفی این سه بخش می‌پردازیم:
•بخش اول؛ طراحی معماری ساختمان: این بخش، پلان‌ها، نمای ساختمان و طراحی سه بعدی داخلی را شامل می‌شود که طراحی آن توسط مهندسین معماری صورت می‌گیرد.
•بخش دوم؛ طراحی سازه ساختمان: این نوع طراحی بر اساس آیین نامه‌های داخلی یک کشور صورت گرفته و طراحی نقشه‌های اجرایی و سازه (ساختمان) مطابق آن ترسیم و اجرا می‌شود. از آنجایی که این طراحی از حساسیت قابل توجهی برخوردار بوده و کوچک‌ترین اشتباه در آن، خسارات و صدمات جانی و مالی جبران ناپذیری به عمل می‌آورد، از مهندسین عمران در این طراحی استفاده می‌شود.
•بخش سوم؛ طراحی تاسیسات ساختمان: این بخش که توسط مهندسین مکانیک طراحی می‌شود، شامل طراحی‎ تاسیسات الکتریکی و مکانیکی است.
در این بخش، خوب است که با نرم افزارهای طراحی بنا آشنا شوید. این نرم افزارها عبارتند از:
• آرشی کد (ArchiCAD)
• کتیا (CATIA)
• میکرو استیشن (Micro Station)
• راینو (Rhino3D)
• وکتور ورکس آرشیتکت (Vectorworks Architect)
• آل پلن (Allplan)
• اتودسک رویت (Revit Autodesk)
• شف آرشیتکت (Chief Architect)
• اتوکد آرشیتکچر (AutoCAD Architecture)
• اتوکد سیویل (AutoCAD Civil 3D)

اجزاء مهم در طراحی بنا

در طی فرایند طراحی ساختمان، چند نوع جزئیات وجود دارد که بنا به نوع سبک معماری که توسط مالک انتخاب شده است، تعیین می‌شود. این جزئیات شامل موارد زیر می‌باشند:
• طراحی داخلی
• دکوراسیون داخلی
• طراحی نمای ساختمان
لازم به ذکر است که در این بین، یکی از پر اهمیت‌ترین موارد، تاسیسات ساختمانی است که این مورد نیز شامل موارد زیر است:
• تاسیسات برقی
• تاسیسات مکانیکی
• آسانسور

انواع سازه ها در طراحی بنا

این نوع سازه‌ها در دسته‌های گوناگونی مانند چوبی، بتنی، فولادی، بنایی و از پیش مهندسی شده تقسیم می‌شوند. انتخاب هر کدام از این سازه‌ها بر اساس شرایط محیطی، نوع آب و هوای منطقه، هزینه اجرا و نیروهای انسانی صورت می‌گیرد. در ادامه چند نمونه از این سازه‌ها را معرفی کرده‌ایم:
سازه فولادی
ویژگی‌های این نوع سازه؛ نرم بودن، عملکرد خوب و حالت کشسانی بالا است. قدرت استحکام این سازه نیز بسیار بالا بوده؛ به گونه‌ای که در ساختمان‌های عظیم از آن استفاده می‌شود. لازم به ذکر است که ساختار این سازه، از خرپاها و ستون‌های فولادی تشکیل شده است که به عنوان اهرم نگهدارنده سقف‌ها و کف‌های بزرگ از آن استفاده می‌شود. امروزه در بسیاری از ساختمان‌های بلند، از سازه فولادی استفاده می‌شود. علاوه بر ویژگی‌هایی که ذکر شد، سازه فولادی دارای یک سری مزایای منحصر به فرد نیز می‌باشد که عبارت است از: مقاومت بالا، انعطاف‌پذیری بالا در زمان مونتاژ، در دسترس بودن تمام اجزاء، جوش زدن آسان، مناسب برای مناطق زلزله خیز و طوفانی و مهم‌تر از تمام این موارد، بازیافتی بودن این سازه و امکان استفاده مجدد از آن. گفتنی است که سازه فولادی دارای یک عیب مهم نیز می‌باشد؛ آن هم امکان خوردگی آن در مناطق مرطوب است. از سیستم‌های این سازه نیز می‌توان به سیستم قاب خمشی، قاب خمشی همراه با مهاربند یا دیوار برشی بتنی، قاب خمشی همراه با دیوار برشی فولادی، قاب ساده همراه با دیوار برشی یا مهاربند اشاره کرد.
سازه فولاد سبک
در مواقعی که مالک اعلام می‌کند تا ساخت و طراحی بنا در سریع‌ترین زمان ممکن انجام شود، استفاده از سازه فولاد سبک بهترین گزینه است. در این شرایط، جنس تمام مواد ساخت و ساز از قبیل تیرها، تیرچه‌ها، صفحات و ناودانی‌ها از این نوع سازه است و نیازی به برش در هنگام شروع ساخت و ساز نخواهد بود. پوششی که هر قطعه فولادی در برمی‌گیرد، گالوانیزه است؛ چراکه این عنصر از خورده شدن قطعات جلوگیری می‌کند. امروزه در اکثر ساختمان‌های تجاری از این سازه استفاده می‌شود. از مزایای فولاد سبک می‌توان به وزن کم و استحکام بالا، مقرون به صرفه بودن و مقاوم در برابر شعله و حرارت اشاره کرد. تنها عیبی که سازه‌های فولادی سبک دارند این است که، ابزارهای برش آن‌ها به سختی پیدا می‌شود.
سازه بتنی
اسکلت بتن در موارد مختلفی از جمله پارکینگ‌ها و ساختمان‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد؛ چراکه نسبت به دیگر مصالح، از مقاومت بالاتری برخوردار است. ساختار این سازه از ستون‌های بتنی مسلح، دال‌ها و تیرهای بتنی تشکیل شده است. از مزایای این سازه می‌توان به امکان استفاده از فولاد بازیافتی در قسمت‌هایی که نیاز به مقاوم‌سازی بیشتری دارد، اشاره کرد. همچنین تهیه بتن به صورت محلی نیز امکان‌پذیر بوده و می‌تواند به هر شکلی، تغییر حالت دهد. گفتنی است که، در صورتی که محل ساخت و ساز نیاز به ریخته‌گری داشته باشد، آماده‌سازی بتن امری زمان‌بر خواهد بود.
سازه از پیش مهندسی شده
از این سازه، می‌توان به عنوان بهترین سازه طراحی بنا یاد کرد؛ چراکه سرعت ترکیب اجزاء آن بالا بوده و در سریع‌ترین زمان ممکن می‌توان از آن استفاده نمود. با وجود این سازه، می‌توانید ساختمان خود را طوری که مد نظرتان هست، بسازید. از مزایای این سازه می‌توان به مقاومت بالا و امکان شخصی سازی آن اشاره کرد. از معایب این سازه نیز می‌توان به گران بودن آن نسبت به سایر سازه‌ها و مربع و مستطیل شکل بودن طرح اسکلت آن اشاره کرد.

نکات مهم در طراحی بنا

تمام سازه‌هایی که جهت طراحی بنا مورد استفاده قرار می‌گیرند، باید از مقاومت بالایی در برابر سیل، زلزله، طوفان و غیره برخوردار باشند؛ زیرا امکان اثرگذاری نیروهای کششی در این سازه‌ها وجود دارد. در مقایسه سازه‌های فولادی و بتنی باید بگوییم که سازه‌های فولادی مقاومت بیشتری در مقابل نیروهای کششی، برشی و فشاری داشته و از طرفی، سازه‌های بتنی در مقابل این نیروها ضعیف می‌باشد. یک نوع ضریب به نام ضریب رفتار (ضریب کاهش نیرو) وجود دارد که این ضریب، عملکرد غیر ارتجاعی سازه را در برابر عوامل طبیعی مانند طوفان‌های شدید، در برمی‌گیرد. گفتنی است که این ضریب به مولفه‌های گوناگونی بستگی دارد که شامل ضریب میرایی سازه، ضریب شکل‌پذیری، زمان تناوب اصلی سازه، ضریب اطمینان طراحی، مشخصات خاک و زلزله و رفتار بار است.

از چه افرادی در طراحی بنا استفاده می شود؟

افرادی که بتوانند در کمال خلاقیت، وظایف و امور خود را به بهترین شکل ممکن انجام دهند. مثلا افرادی که طراحی ساختمان‌های بزرگ را انجام داده‌اند، قطعا از زبده‌ترین و ماهرترین افراد حوزه معماری به حساب می‌آیند، که دارای تجارب بالایی نیز هستند. حال قصد داریم به معرفی افرادی که در طراحی بنا از آن‌ها استفاده می‌شود، بپردازیم:
• طراح ساختمان (مهندس محاسب): وظایفی که این شخص به عهده دارد شامل؛ محاسبه عناصر مختلف ساختمانی، ارائه نقشه اجرایی، محاسبه بارهای وارد شده در ساختمان، بررسی امکان اجرای سازه نگهبان و تهیه گزارش از جزئیات آن است.
• پیمانکار ساختمان: این فرد حداقل مدرک دیپلم در پیمانکاری معماری را داشته که وظیفه رسیدگی به امور مرتبط با آماده کردن مدارک ساخت را بر عهده دارد. چنین افرادی برای کار در یک پروژه طراحی بنا، توسط طراح معماری استخدام می‌شوند. گفتنی است که برخی از پیمانکاران نیز به صورت مستقل و آزاد مشغول فعالیت هستند.
• مهندس ساختمان: وظایف مهندس ساختمان شامل: امور خدمات الکتریکی، سازه‌ای، مهندسی و مکانیکی است.
• مهندس معمار: مهندس معمار وظیفه ترسیم نقشه پلان، طراحی و نظارت بر ساختمان، تصمیمگیری درباره چگونگی ایجاد امنیت ساختمان بر عهده دارد.
• نقشه بردار: وظیفه این شخص، آماده‌سازی، ذخیره‌سازی، تحلیل، تلفیق، بازاریابی، جمع‌آوری، پردازش و انتقال داده‌ها را بر عهده دارد.

مراحل طراحی بنا

امروزه ساخت و طراح یک بنا به یک امر دشوار و پیچیده تبدیل شده است. اما راه حل‌هایی برای کنترل این دشواری‌ها وجود دارد، آن هم تقسیم نمودن وظایف به قسمت‌های کوچک است. لازم به ذکر است که معماران به وسیله همین روش، فرایند ساخت و طراحی ساختمان را پیش می‌برند. در این بخش قصد داریم مراحل طراحی بنا را به شما معرفی کنیم که این مراحل به 5 بخش پیش طراحی، طراحی شماتیک، توسعه طراحی، اسناد ساخت و ساز و پروانه ساخت طبقه‌بندی می‌شوند.
• پیش طراحیاساس شروع مراحل طراحی ساختمان، مرحله پیش طراحی است که در آن به جمع‌آوری اطلاعات پرداخته می‌شود. این اطلاعات هر آنچه که در رابطه با زمین و نیازهای مشتری باید بدانید، در برمی‌گیرد.
• طراحی شماتیکدر مرحله طراحی شماتیک، برنامه‌ای که از ساخت و ساز موجود است، به یک طراحی بنا ایده‌آل تبدیل می‌شود. همچنین در این مرحله مفاهیم طراحی، زمان آزمایش گزینه‌ها و رسیدن به یک استراتژی کلی مورد بررسی قرار می‌گیرد. به این ترتیب، پلان پروژه مشخص شده، اما اطلاعاتی در مورد انتخاب مصالح بیان نمی‌شود.
• توسعه طراحیدر این مرحله، بیشترین توجه به پلان طبقات و مفاهیمی که در مرحله طراحی شماتیک مورد تایید قرار گرفته است، می‌باشد. همچنین توسعه جنبه‌های اساسی پروژه و ایجاد یک مجموعه از نقشه‌ها، مشخصات افرادی که قرار بر استخدام آن‌ها است و تخمین زدن هزینه‌‌های اولیه، از اولین اولویت‌ها در این مرحله است.
• اسناد ساخت و سازدر این مرحله، نقشه‌های ایجاد شده برای طراحی بنا، به اسناد ساخت و ساز تبدیل می‌شوند. در این نقشه‌ها تمام اطلاعات، ابعاد و یادداشت‌های مورد نیاز برای اجرای طرح وجود دارند. همچنین نحوه اتصال اجزاء ساختمان در این نقشه‌ها ترسیم شده است. لازم به ذکر است که، تجهیزات و مصالح مورد نیاز جهت نصب نیز مشخص شده است.
• پروانه ساختدر این مرحله به اسناد ساخت و ساز، اطلاعاتی که باید جهت اخذ مجوز ساختمان ارائه شود، اضافه می‌گردد. متاسفانه ممکن است روند دریافت این پروانه زمان‌بر باشد؛ به عبارت دیگر، زمان دریافت پروانه ساخت و هزینه‌هایی که در این بین باید پرداخت شود، به مواردی چون پیچیدگی پروژه، حوزه قضایی که به آن مراجعه شده و فرایند بررسی طراحی بنا بستگی دارد.
مراحل اجرای ساختمانگام‌هایی که باید جهت اجرای ساختمان به ترتیب آن‌ها را دنبال کنید به شرح زیر است:
• خاک‌برداری زمین انتخاب شده.
• پوشاندن کف با بتن و اجرای یکی از پی‌های که در نقشه مشخص شده است.
• اتصال ستون‌ها به پی و اجرای تیرها (ممکن است تیرها از نوع دیوار برشی یا مهاربند باشند) .
• در آخر نوبت به اجرای اسکلت ساختمان و معماری آن می‌رسد.
هدف ما در این مقاله، آشنا ساختن شما راجع به هر آنچه که در رابطه با طراحی بنا وجود دارد، بود. بهتر است یک بار دیگر، مطالبی که در این مقاله آن‌ها را مطالعه نمودید را دوره کنیم:
• اهمیت طراحی بنا
• اصول طراحی بنا
• نرم افزارهای طراحی ساختمان
• اجزاء مهم در طراحی ساختمان
• انواع سازه‌ها
• نکات مهم طراحی و ساخت و ساز
• افراد مناسب جهت پیش بردن اینگونه پروژه‌های معماری
• مراحل طراحی بنا
• مراحل اجرای ساختمان
به طور کلی در رابطه با همه این موارد، توضیحاتی در اختیار شما خوبان قرار گرفت. امیدواریم این مطالب مورد توجه شما قرار گرفته باشد. ضمنا، در صورتی که هرگونه سوالی در رابطه با این زمینه به ذهن‌تان خطور کرد، با همکاران ما در میان بگذارید.

این مطلب مفید بود ؟

آن را به اشتراک بگذارید

لینکدین
واتساپ
تلگرام
در رابطه مطلبی که خواندید سوالی دارید ؟
خوشحال می‌شویم برای پاسخ به آن با شما صحبت کنیم
تیم سپهر را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید
صفحه یوتیوب تیم سپهر
در چنل یوتیوب ما رویداد‌های تیم سپهر و مطالب آموزشی تخصصی در حوزه ساخت و ساز را به صورت هفتگی دنبال کنید
صفحه لینکدین تیم سپهر

صفحه تیم سپهر در لینکدین را دنبال کنید تا اولین نفری باشید که از اخبار تیم سپهر و بانکی از اطلاعات مفید در حوزه مهندسی عمران باخبر می‌شوید

صفحه اینستاگرام تیم سپهر

با دنبال کردن صفحه اینستاگرام تیم سپهر از آخرین اخبار مجموعه سپهر، تازه های حوزه مهندسی عمران و سایر اطلاعات مفید دیگر به صورت روزانه بهره مند شوید