اصول اولیه طراحی نما

فهرست مطالب
یکی از فعالیت‌های پرطرفداری که توجه و رغبت معماران را به سمت خود کشانده است، مسئله طراحی نما می‌باشد. در واقع اولین چیزی که به هنگام مشاهده یک ساختمان به چشم می‌آید، ظاهر آن بوده و کیفیت ساخت‌وساز را می‌توان از شکل ظاهری ساختمان تا حدودی تشخیص داد. همین مسئله اهمیت این موضوع را در طراحی امروزی دو چندان کرده است. نمای بیرونی ساختمان را همه به عنوان هویت ساختمان می‌شناسند. در طراحی یک سری قوانین و ضوابط وجود دارد که اعمال آن‌ها باعث می‌شود تا ظاهر ساختمان کاملاً با ظاهر ساختمان‌های مجاور همگون باشد. زیباتر کردن چهره شهر حتماً باید طراحی نما از اولویت بالایی برخوردار باشد. اینکه از چه متریالی برای چه سبکی استفاده شود مهم است. پس برای رسیدن به نتیجه بهتر باید طراحی یا معمار با تمام اصول و قواعد حاکم در طراحی و اجرا آشنایی داشته باشد و بهترین نتیجه را تضمین کند.

این روزها دیگر کسی بعد از ساختمان سازی بی‌توجه از کنار طراحی نما نمی‌گذرد. شهرداری‌ها زمانی به یک پروژه پایان کار می‌دهند که نمای آن هم تمام شده باشد. هویت یک ساختمان را بنایی زیبا و اصولی آن تشکیل می‌دهد. هر ساختمانی به منظور خاصی ساخته می‌شود به طور مثال ساختمان‌های اداری، مسکونی، تجاری و … همگی باید ظاهر متمایزی داشته باشند به هیچ عنوان نمی‌توان نمای ساختمان تجاری را روی ساختمان ویلایی پیاده کرد.  
اهمیت طراحی نمای ساختمان با توجه به بافت محیط هم نباید نادیده گرفته شود. به طور مثال نمای هر ساختمان در مناطق مختلف شکل خاصی دارد برخی از مناطق بافت سنتی دارند و نمی‌توان نمای مدرن را در این مناطق اجرایی کرد چون بافت محیط به هم می‌ریزد. گاها کارفرما در طراحی سلیقه شخصی خود را هم دخیل می‌کند که این مسئله در برخی از مناطق که مسئله زیباشناسی و بافت شهری اهمیت بالایی دارد به عنوان یک نقطه ضعف به حساب می‌آید و بافت شهر را ناهمگون می‌کند. بنابراین اعمال سلایق شخصی باعث آشفتگی در شهر می‌شود.

اصول طراحی نما ساختمان

همه‌ ما می‌دانیم که نماهای زیباتر چشم‌نوازتر هستند و جذابیت محیط را بیشتر می‌کنند. اصول طراحی نما به منظور قدم برداشتن در یک خطوط و متریال مشخص است تا بتوان ظاهر ساختمان را کاملاً هماهنگ با محیط طراحی کرد. هر منطقه‌ای از یک خطوط خاصی پیروی می‌کند و هنر معماری و خلاقیت طراح می‌تواند ترکیبی فوقالعاده خلق کند. 
• نورپردازی نما: اگر به دنبال نمایی هستید که در تمام طول شبانه روز تأثیرگذار و زیبا باشد می‌توانید روی نورپردازی نما هم کمی کار کنید. البته نباید نورپردازی به حدی باشد که نما جلوه خود را از دست بدهد. 
• پویایی: برای ایجاد پویایی در نما می‌توان از آلمان‌های افقی و عمودی استفاده کرد، یا ابعاد بازشوها را تغییر داد و متریال های مختلفی را با هم ترکیب کرد. همیشه نماهایی که پویا هستند جذابیت بیشتری نزد بیننده دارند. 
• خوانایی نما: یکی از اصول طراحی نما سادگی و خوانایی نما است که برای ساختمان‌های چند طبقه اهمیت بیشتری دارد. بهتر است برای ساختمان‌های بلند مرتبه از تنوع زیاد خودداری کرد و مصالح تک رنگ و مشابه به هم استفاده شود. برای ایجاد خوانایی می‌توان آلمان‌های برجسته افقی و عمودی را استفاده کرد تا ظاهر ساختمان از یکنواختی خارج شود. 
• سازگاری نما با اقلیم: یکی از موارد مهمی که باید در طراحی ظاهر ساختمان مورد توجه قرار بگیرد شرایط آب‌وهوایی است. از آنجا که نماها وظیفه محافظت از ساختمان و ایجاد آرامش برای ساکنین در شرایط مختلف آب و هوایی را دارند در نتیجه باید کاملاً با همان اقلیم طراحی و اجرا شوند. 
• سازگاری نما با سازه: برای اینکه نمای ساختمان ماندگاری لازم را داشته باشد باید حتماً به صورت اصولی به سازه ساختمان متصل شود. متریال هایی که برای نما استفاده می‌شود باید با سازه اصلی اتصالی یکپارچه داشته باشند و تمام جزئیات طراحی با نقشه سازه هماهنگی داشته باشد.

عوامل مهم در طراحی نمای ساختمان

در زیر عواملی که باید در طراحی نما باید لحاظ شوند را بررسی می‌کنیم: 
• معماری ساختمان: شما باید یک طراحی را انتخاب کنید که بعد از گذشت چند سال از زیبایی و ابهت آن کاسته نشود. اگر طراحی بتواند در طول عمر مفید ساختمان همچنان کیفیت و زیبایی خود را حفظ کند بهترین خواهد بود. 
• ایجاد هماهنگی با معماری شهر: اگر دقت کرده باشید در برخی از شهرها تمامی ساختمان‌ها از یک بافت مشخص و تعریف شده برخوردارند. طراحی ناهمگون باعث وارد کردن لطمه به بافت منطقه می‌شود. 
• هزینه طراحی: اگر نمی‌خواهید از اتلاف هزینه جلوگیری کنید حتماً از قبل یک طراحی متناسب با بودجه خود انجام دهید. طراحی‌ها با توجه به متریال و تعداد طبقات ساختمان هزینه‌های متفاوتی دارد. 

انواع طراحی نما ساختمان بر اساس کاربری

کاربری ساختمان یکی از شاخصه‌های اصلی برای دسته‌بندی انواع طراحی نما است چون هر ساختمانی یک نمای اختصاصی لازم دارد. چند نمونه از طراحی‌های رایج را با هم مرور می‌کنیم. 
• نمای شهری: برای طراحی هوشمندانه باید به نوع ساختمان در نمای شهری توجه کرد. به طور مثال برای برج‌های آسمان خراش نمی‌توان سبک سنتی و یا کلاسیک رومی را اجرا کرد. 
• طراحی ساختمان ویلایی: از آنجا که ویلاها در شرایط آب و هوایی خاصی ساخته می‌شوند. در نتیجه سبک طراحی مختص به خود را دارند. معمولاً در طراحی ویلا روی فاکتورهایی مانند زیبایی، تمایز، مقاومت، هماهنگی با کل بنا و بودجه در طراحی ویلاها دقت خاصی می‌شود. برای ویلاها می‌توان انواع سبک‌های کلاسیک، مدرن، سنتی و ایرانی را اجرا کرد. 
برای طراحی ظاهر ویلاهای یک یا دو طبقه معمولاً از ترکیب یک یا چند رنگ استفاده می‌شود و سبک طراحی نما به نحوی است که طراحی داخلی را به نمایش می‌گذارد.

طراحی نما در ساختمان‌های چند طبقه

در طراحی نمای ساختمان‌های 3 طبقه به بالا می‌توان از متریال های مختلفی مانند سنگ، آجر، گرانیت، کامپوزیت و … در کنار هم استفاده کرد. البته همگونی نما با بافت منطقه نباید فراموش شود. در ساختمان‌ها باید در کنار نمای قابل رؤیت از سطح خیابان به جنبه‌های زیبایی شناختی هم توجه شود.

اصول طراحی نمای آسمان‌خراش‌ها

برای طراحی نمای برج‌ها و آسمان‌خراش‌ها حساسیت بسیاری لازم است. در این طراحی‌ها باید در کنار اصول مهندسی به خلاقیت بصری و مفهومی توجه شود. داشتن ایده‌های بکر و مدرن باعث می‌شود تا از نظر هر بیننده‌ای زیبا باشد. شلوغی بیش از حد در این نماها ظاهر شهر را زشت‌تر نشان می‌دهد پس باید تمام اصول کمیته نمای تهران و شهرستان‌ها رعایت شود تا نمای برج تأیید شود.

متریال های مورد استفاده در نمای ساختمان

متریال هایی که بدین منظور استفاده می‌شود نشان دهنده کاربری ساختمان و هویت ساختمان است. انتخاب مصالح برای نما باید بر اساس کاربری ساختمان و سازه باشد. در درجه اول برای انتخاب مصالح باید به دوام و حفظ زیبایی مصالح توجه شود و در درجه دوم به وزنی که به ساختمان می‌دهند توجه شود. 
هر یک متریال ها مانند سرامیک پرسلانی، فایبر سمنت، سنگ‌های صنعتی، ورق آلومینیوم، چوب و … دارای وزن‌های متفاوتی هستند. متریال های جدیدی مانند کامپوزیت؛ سوئیس پرل یا گاما استون، ترموود، کرتین وال شیشه‌ای و … وجود دارند که از لحاظ وزن توجه معماران و طراحان را به خود جلب کرده است. 

استفاده از شیشه برای نمای ساختمان‌ها

طراحی نمای شیشه‌ای در سبک مدرن و سایر سبک‌ها در شرایط اقلیمی مختلف رواج زیادی دارد. از گذشته تاکنون از شیشه‌های مختلف برای نمای ساختمان‌ها استفاده می‌شود. برای ساختمان‌های مختلف می‌توان از این نما استفاده کرد و به حداکثر روشنایی دست پیدا کرد.

کاربرد سنگ‌های طبیعی در نمای ساختمان

در طراحی و تولید نما از سنگ‌های طبیعی مانند سنگ‌های آهکی و آذرین استفاده می‌شود. سنگ‌های آهکی استحکام بالایی ندارند و به دلیل چسبندگی پایین استفاده چندانی ندارند.

نمای آجری

در معماری سنتی برای اجرای نما از متریال آجر بیشتر از هر متریال دیگری استفاده می‌شود. این نما با رنگ و بوی زیبایی طراحی می‌شود و کاملاً حس و حال گذشته را در بیننده ایجاد می‌کند. ضریب انتقال حرارتی آجر پایین است و از اتلاف انرژی جلوگیری می‌کند.

بایرامیکس در نمای ساختمان

بایرامیکس یک ملات تزئینی است که بیشتر برای ساختمان‌های ویلایی مورد استفاده قرار می‌گیرد. بایرامیکس یک ملات است که از سنگ‌های گرانیتی و رزین‌های طبیعی و مصنوعی تشکیل شده است. از این متریال هم برای پوشش داخلی ساختمان و هم نمای بیرونی استفاده می‌شود. از این متریال می‌توان روی مصالح دیگر مانند چوب، رنگ، سیمان، شیشه و … استفاده کرد. این ملات وقتی خشک شود دقیقاً جلوه‌ای شبیه به سنگ‌های تزئینی دارند.

نمای زیبای بتن اکسپوز

در طراحی نما با متریال بتن اکسپوز در سازه‌های عمومی و بناهای معماری استفاده می‌شود. در این نما سطح نهایی کار صاف و صیقلی است و روی بتن پوشش دیگری کار نمی‌شود. این متریال به صورت پیش‌ساخته به صورت قطعات بتنی مسلح با طرح و اندازه مورد نظر ساخته می‌شود. 
در ساختمان‌های امروزی که نمای مدرن دارند از پنل های پیش‌ساخته استفاده می‌شود و یک متریال رایج و پرکاربرد است.

سبک‌های رایج طراحی نما

• کلاسیک و نئو کلاسیک و یا سبک رومی 
• سبک مدرن 
• سبک تلفیقی 
• سبک مینیمال 
• سبک ایرانی اسلامی 
• سبک اداری 

معرفی سبک کلاسیک و نئو کلاسیک و یا سبک زیبای رومی

یکی از پرهزینه‌ترین سبک‌ها در سازی، سبک رومی است. این سبک چهره‌ای زیبا و منحصربه‌فرد دارد. این سبک از معماری روم باستان الهام گرفته شده است و ستون‌ها و آلمان‌های مجلل زیبایی خاصی به این سبک داده است. استفاده از متریال سنگ و چوب، سیمان و … در این طراحی باعث جلوه‌ای منحصربه‌فرد می‌شود.

معرفی سبک مدرن در طراحی نمای ساختمان

طراحی نمای مدرن چیزی متفاوت‌تر از سبک‌های کلاسیک و سنتی است. در این سبک تزئینات شلوغ حذف شده و جای آن را عناصر ساده گرفته است. در این سبک تلاش می‌شود تا از به روزترین متریال‌ها استفاده شود. بیشترین مصالحی که در سبک نوین استفاده می‌شود شیشه، کامپوزیت و فلز است و با نورپردازی نما جلوه کاملی پیدا می‌کند.

معرفی طراحی مینیمال نمای ساختمان

اگر به دنبال سبک‌های شلوغ و کار شده نیستید. طراحی نمای مینیمال گزینه پیش روی شماست. در این سبک از هیچ تزئینات اضافه‌ای استفاده نمی‌شود و متریال های مورد استفاده در این نما محدود هستند. اصل طراحی در این سبک فرم‌های ساده و صریح است.

معرفی نمای تلفیقی ساختمان

در ساختمان‌های تجاری و اداری برای طراحی نما از متریال مختلفی مانند شیشه، سنگ و کامپوزیت به صورت ترکیبی استفاده می‌شود. برای زیباتر کردن این نماها موج‌ها و طرح‌های تلفیقی زیبایی را روی نما کار می‌کنند.

معرفی طراحی نمای ایرانی اسلامی

برای طراحی نمای مساجد و اماکن مذهبی از این نوع طراحی استفاده می‌شود. رایج‌ترین متریالهای مورد استفاده در این سبک سنگ، کاشی و آجر است. برای این سبک از نقوش اسلامی زیبا استفاده می‌شود تا طراحی آن متمایز و منحصربه‌فرد شود. المان‌های مشخص در این سبک مقرنس کاری و کتیبه‌ها، ستون‌ها و گره ها، قوس‌ها و کاربندی‌ها است.

معرفی طراحی نما اداری

سبک مدرن برای طراحی نمای ساختمان‌های اداری بهترین گزینه است. متریال کامپوزیت یکی از رایج‌ترین متریال ها برای سبک مدرن است با این متریال می‌توانید روی نما برجستگی‌ها و فرورفتگی‌های متعددی ایجاد کنید که در زیبایی نما تأثیر فوق‌العاده ای دارد. 
برای نمای اداری می‌توان از متریال شیشه هم استفاده کرد. با این متریال بازتاب و شکست نوری ایجاد می‌شود و ویژگی‌های مثبت نما را برجسته می‌کند.
البته برای انتخاب سبک نما می‌توان موقعیت مکانی اداره را هم لحاظ کرد. به طور مثال ساختمان‌های اداری که در خیابان‌ها و گذرهای اصلی ساخته می‌شوند بهتر است نمایی مدرن داشته باشند. یکی از فاکتورهای دیگری که روی روند ساخت نما تأثیر می‌گذارد فضای کافی برای نصب و قرارگیری تابلو است.

روش‌های اجرای نمای ساختمان

اجرای نما با استفاده از ملات سیمان

برای نصب مصالح در این روش از ملات ماسه سیمان استفاده می‌شود. در این روش مصالح نما به خوبی روی دیوار ساختمان چسبیده می‌شود و احتمال سقوط آن کاهش پیدا می‌کند. اگر قسمت هایی از نما هم تراز نباشد با ملات می‌توان این خطاها را اصلاح کرد. اما از معایب این روش می‌توان به سرعت اجرای پایین و کثیف کاری نما اشاره کرد.

اجرای نمای خشک

در این روش برای اتصال مصالح ساختمانی از پیچ و مهره‌های مخصوص و ریل‌های تعبیه شده استفاده می‌شود. این روش به خوبی باعث عایق بندی صوتی و حرارتی می‌شود. افزایش سرعت اجرا، عدم ایجاد ضایعات ساختمانی، امکان ترمیم و تعویض مصالح مخدوش روی نما، اجرا توسط نیروی کار متخصص، سرعت و سهولت اجرا روی نماهای مرتفع از مزایای این روش اجرایی است. مهم‌ترین مصالحی که با این روش اجرا می‌شوند شامل پانل سنگی، صفحات کامپوزیتی، رسی و … است.

اجرای نما با استفاده از چسب

چسب‌های مخصوصی به منظور اتصال مصالح ساختمانی طراحی شده است که باید حتماً با توجه به خصوصیات فنی مصالح مورد استفاده قرار بگیرد. برای زیرسازی این روش از پلاستر سیمانی استفاده می‌شود و بعد مصالح آغشته به چسب روی جداره ساختمان متصل می‌شود. از مزایای این روش افزایش طول عمر نما، به حداقل رساندن حرکات ارتعاشی کاشی و آجر و … است.

قوانین و ضوابط طراحی نما توسط کمیسیون طراحی شهری

کمیته کمیسیون طراحی شهری یک سری اصول و ضوابط را برای طراحی نما پیشنهاد داده است که در زیر به آن‌ها اشاره می‌کنیم: 
• باید در طراحی به کارایی ساختمان از نظر مسکونی، تجاری، اداری و … توجه کرد. این کمیته اصلاً کامپوزیت را برای نما گزینه مناسبی نمی‌داند. 
• در انتخاب رنگ برای نما بهتر است زیاد به دنبال تنوع نباشید استفاده از 2 نوع مصالح با رنگ غالب روشن و ملایم برای نما گزینه مناسبی است. 
• برای بالا بردن عمر نما از مصالح با کیفیت و با دوام استفاده شود. 
• اگر از سنگ در نما استفاده می‌کنید حتماً از اسکوپ استفاده کنید و اگر از آجر استفاده می‌کنید بندکشی را به کار بگیرید. 
• از مصالحی مانند فلز و اشیاء برنده در قسمت هایی از نما که با انسان در ارتباط است استفاده نکنید. 
• برای کاهش آلودگی صوتی از شیشه ساده دوجداره استفاده کنید. 
• برای باکس راه‌پله به هیچ وجه از پنجره یکسره استفاده نکنید. 
• برای انتخاب رنگ قاب پنجره و اجزای نما می‌توانید همرنگ نمای اصلی استفاده کنید. 
• بهتر است فضای ورودی ساختمان را به نوعی طراحی کنید که تعریف شده و دعوت کننده باشد. 
• تناسب و توازن خطوط ریتم افقی و عمودی در طراحی را فراموش نکنید. 

هزینه طراحی نمای ساختمان

تعرفه طراحی و اجرای نما با توجه به فاکتورهایی مختلفی تعیین می‌شود به طور کلی نماهای سنگی هزینه پایین‌تری دارند و نماهای کلاسیک رومی پرهزینه‌ترین نما هستند. در زیر به چند فاکتور مهم در برآورد هزینه اشاره می‌کنیم. 
• سبک ساختمان 
• حق‌الزحمه پیمانکاران و عوامل فنی 
• مواد اولیه و متریال مورد استفاده 
• شرایط بازار 

امروز در رابطه با نحوه طراحی و اجرای نما و انواع مختلف آن صحبت کردیم، امیدواریم که از مطالعه این مطلب نهایت لذت را برده باشید. اگر تجربه‌ای در رابطه با سفارش طراحی نما یا فرایند یادگیری آن داشته باشید، خوشحال می‌شویم که با ما و سایر خوانندگان این گفتار به اشتراک بگذارید. ممنون که تا انتها همراه ما بودید.

این مطلب مفید بود ؟

آن را به اشتراک بگذارید

لینکدین
واتساپ
تلگرام
در رابطه مطلبی که خواندید سوالی دارید ؟
خوشحال می‌شویم برای پاسخ به آن با شما صحبت کنیم
تیم سپهر را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید
صفحه یوتیوب تیم سپهر
در چنل یوتیوب ما رویداد‌های تیم سپهر و مطالب آموزشی تخصصی در حوزه ساخت و ساز را به صورت هفتگی دنبال کنید
صفحه لینکدین تیم سپهر

صفحه تیم سپهر در لینکدین را دنبال کنید تا اولین نفری باشید که از اخبار تیم سپهر و بانکی از اطلاعات مفید در حوزه مهندسی عمران باخبر می‌شوید

صفحه اینستاگرام تیم سپهر

با دنبال کردن صفحه اینستاگرام تیم سپهر از آخرین اخبار مجموعه سپهر، تازه های حوزه مهندسی عمران و سایر اطلاعات مفید دیگر به صورت روزانه بهره مند شوید